Có nên cho trẻ dưới 2 tuổi xem ti vi

Khi ngồi trước màn hình tivi, trẻ sẽ được ngập chìm trong một thế giới màu sắc, hình ảnh và âm thanh lôi cuốn, trong khi vẫn đang được ở không khí gia đình quen thuộc. Đó chính là lý do trẻ ham mê xem tivi đến mức mê mẩn và quên mọi thứ xung quanh. Song xem quá nhiều cũng không phải là điều tốt cho sự phát triển của trẻ. Xem bao nhiêu, xem như thế nào, nên xem chương trình gì… là điều mà các bậc phụ huynh rất cần phải cân nhắc.

Chương trình trên tivi tác động thế nào đến sự phát triển của trẻ?

Tùy vào từng lứa tuổi, chương trình tivi sẽ có những ảnh hưởng khác nhau đến tâm lý trẻ em

Thông thường, trước khi đủ 3 – 4 tuổi, trẻ thường chỉ bị hấp dẫn bởi sự chuyển động trên màn hình. Hầu như chúng rất khó nhận thấy sự khác biệt giữa đời thực và những hình ảnh mà chúng thấy trên tivi cho đến khi chúng khoảng 7 tuổi. Cũng trong khoảng từ 4 đến 7 tuổi, trẻ thường rất thích xem các hình ảnh anh hùng trong phim và thường so sánh mình với các hình ảnh đó, muốn giống như những người đó.

Sau 7 tuổi, trẻ bắt đầu phân biệt được sự khác biệt giữa những hình ảnh trên tivi với đời thực. Chúng bắt đầu có ý niệm về thời gian, không gian, bắt đầu học cách phân tích, đặt câu hỏi và… bảo vệ quan điểm.

Khoảng 10 – 11 tuổi, những khả năng này của trẻ sẽ được hoàn thiện hơn khi những gì mà chúng thấy trong đời thực trở nên quan trọng nhất. Ở tuổi này, trẻ đã có thể tự chọn chương trình tivi mà mình thích, thậm chí có thể tắt giữa chừng nếu không thích.

Tuy nhiên đến khoảng 12 – 13 tuổi, trẻ lại bắt đầu chán tivi và tìm đến các chương trình game. Những gì trong đời thực bây giờ là quan trọng nhất với trẻ. Cũng ở tuổi này, trẻ thường tự so sánh mình với những hình ảnh trên tivi cũng như trong các trò game và thường thích những thứ giống với bản ngã của chúng. Chẳng hạn, bé trai thường thích nhân vật khỏe mạnh, nam tính, trong khi các bé gái lại thích sự xinh đẹp và quyến rũ. Vì thế ở tuổi này, các bậc phụ huynh phải đặc biệt chú ý đến việc lựa chọn các chương trình tivi của trẻ và có thể thảo luận với con để gợi ý cho con các chương trình nên xem.

Tuổi nào trẻ có thể xem tivi mà không có sự giám sát của cha mẹ?

Khoảng 7 tuổi trở lên, trẻ đã có khả năng tự lựa chọn chương trình tivi cho mình. Tuy nhiên khi trẻ khoảng 4 tuổi, bạn có thể cho phép trẻ xem đĩa phim hoạt hình một mình mà không có sự giám sát của cha mẹ.

Trong trường hợp trẻ có dậy quá sớm ngày cuối tuần để xem hoạt hình, trong khi bạn vẫn còn đang cần ngủ thêm, cũng đừng quá đặt nặng vấn đề. Nhưng cũng không nên vì thế mà đặt hẳn tivi trong phòng trẻ. Cha mẹ nên định hướng sự lựa chọn cho trẻ, giúp trẻ trưởng thành, khám phá về bản thân và thế giới xung quanh, và tivi cũng không phải trường hợp ngoại lệ.

Nên chọn chương trình thế nào?

Một điều chắc chắn, trẻ chỉ nên xem các chương trình tivi có chất lượng cao, được làm một cách chuyên nghiệp và phù hợp với lứa tuổi. Tuy nhiên, bạn cũng có thể cho phép con cùng xem các bộ phim có tính giáo dục tốt, xen kẽ các bộ phim hoạt hình nhàm chán.

Các bậc phụ huynh có vai trò rất quan trọng trong việc lựa chọn chương trình cho trẻ nhỏ. Không ai khác chính họ phải biết rõ chương trình nào có ích cho sự phát triển của trẻ, chương trình nào có hại và chương trình nào trung lập, nhưng an toàn cho trẻ.

Phụ huynh có vai trò quan trọng trong việc lựa chọn chương trình tivi cho con cái

Ngay từ sớm, các bậc phụ huynh nên đặt ra “khung định mức” giờ mà trẻ có thể xem tivi hàng ngày hay hàng tuần. Tuy nhiên không phải theo cách tập trung vào việc chúng chỉ được xem bao lâu mà nên tập trung vào các loại chương trình chúng nên xem, các loại đĩa phim mà con trẻ có thể dùng. Như thế trẻ sẽ cảm thấy mình được chủ động lựa chọn chứ không phải trở thành một khán giả bất đắc dĩ, thụ động. Khoảng 2,3 tuần bạn nên xem lại “quota” này và có thể thảo luận với con bạn về chương trình và thời gian đã xem.

Khi trẻ lớn hơn và có thể tự chủ động lựa chọn các chương trình mà mình thích, bạn vẫn cần duy trì thói quen thảo luận với trẻ về những gì mà con nên xem.

Nếu trẻ không tuân thủ quy định?

Đương nhiên bạn không thể lúc nào cũng đứng sau lưng con giám sát chúng làm gì, nhất là khi bạn vẫn đến công sở làm việc hàng ngày. Cách thông minh nhất trong trường hợp này là dạy trẻ các quy định này sớm, khi trẻ còn nhỏ, dễ uốn nắn. Như thế sẽ tránh việc bạn phải sử dụng các biện pháp trừng phạt sau này.

Tuy nhiên nhất thiết trong các lần đưa ra “quota” hay các quy định cho trẻ, bạn nên giải thích rõ ràng cho trẻ vì sao bạn phải giới hạn thời gian trẻ xem tivi.

Tivi trong phòng riêng của trẻ – Nên không?

Phòng riêng của con không phải là nơi bạn đặt tivi. Bởi sự lôi cuốn của tivi sẽ kéo trẻ ra xa với những kiến thức phổ thông khác và làm cho trẻ tự đánh mất cơ hội tìm kiếm những thứ hữu ích và tốt cho sự phát triển của trẻ ở xung quanh.

Khi trẻ đã thỏa mãn với những thú giải trí luôn luôn sẵn sàng trong tầm tay trên tivi, chúng sẽ từ chối hấp thụ các thứ khác như thú đọc sách, chơi game lành mạnh, thậm chí cả việc hình thành tư duy – những điều rất cần thiết cho sự hình thành nhân cách cá tính của trẻ.

Trẻ thích xem các chương trình “ngớ ngẩn”?

Cha mẹ có quyền cấm con trẻ xem một số chương trình tivi. Tuy nhiên, bạn nên hiểu không phải chương trình nào mà người lớn cho là ngu ngốc thì trẻ cũng có cảm nhận tương tự. Vì vậy, trước khi đưa ra lệnh cấm, hãy cùng con xem chương trình đó. Điều này tạo cơ hội cho trẻ giải thích tại sao trẻ thích chương trình này cũng như tạo cơ hội cho chính bạn bày tỏ chính kiến về chương trình mà bạn cho rằng “ngu ngốc” này.

Cấm một chương trình không bao giờ nên xuất phát từ việc bạn có thích nó hay không mà nên xuất phát từ việc nó có ích cho sự phát triển tư duy của con bạn hay không. Và thực tế nếu chỉ vì bạn không thích, lệnh cấm sẽ khó mà có hiệu quả thuyết phục với trẻ. Nếu để cho bạn và trẻ cùng tranh cãi và thuyết phục ý kiến của mình, đó sẽ là cách rất hiệu quả hình thành cho trẻ chính kiến và khả năng ủng hộ hay phản đối một điều gì đó.

Với các chương trình quảng cáo thì sao?

Thường thì trẻ bao giờ cũng rất thích xem các chương trình quảng cáo vì chúng bị hấp dẫn bởi giai điệu, âm nhạc và tiết tấu… của các đoạn quảng cáo này. Vì thế, ngay từ khi mới 3,4 tuổi, trẻ đã có thể nhận biết được giai điệu khác nhau của các đoạn quảng cáo, thậm chí cả slogan của chúng. Tuy nhiên phải đến khoảng 7,8 tuổi, trẻ mới có thể hiểu được ý nghĩa của các đoạn quảng cáo cũng như các diễn đạt hình ảnh của đoạn quảng cáo. Trong giai đoạn này, cha mẹ cũng nên giải thích cho trẻ các đoạn quảng cáo này có ý nghĩa thế nào hay nó quảng cáo sản phẩm gì.

Đặc biệt, trẻ khoảng 7 tuổi hay thậm chí 5 tuổi là đã có thể phân biệt được rằng, các sản phẩm xuất hiện trên tivi không có nghĩa là nó tốt hơn các sản phẩm không được quảng cáo, trong khi nó lại đắt hơn bởi các nhà sản xuất đã phải trả tiền cho các đoạn quảng cáo đó và người dùng phải trả lại số tiền đó thông qua việc mua sản phẩm. Vì thế, xem quảng cáo cũng là một cách hay để giáo dục trẻ những kiến thức đầu tiên về kinh doanh, thương trường ở dạng sơ khai nhất.

Còn các chương trình chính trị, thời sự?

Các chương trình này đương nhiên được thiết kế dành cho người lớn kể cả nội dung và cách thể hiện. Vì thế không nên cho trẻ xem các chương trình thông tin chính luận thời sự, đặc biệt khi đang có những tai nạn hay thảm họa nào đó xảy ra.

Trong trường hợp trẻ vô tình nhìn thấy các hình ảnh của những chương trình như thế, bạn hãy cố gắng tạo cho trẻ cảm giác an toàn: ngồi bên trẻ, ôm lấy trẻ hoặc giải thích những gì đang xảy ra trên màn hình, về những nỗ lực cứu hộ của cộng đồng…

Bé trai nên xem bao nhiêu? Bé gái nên xem bao nhiêu?

Cả bé trai và bé gái tuổi từ 4 đến 10 chỉ nên xem tivi trung bình khoảng 2,5 tiếng mỗi ngày. Trẻ từ 11 đến 14 tuổi có thể xem đến 3 tiếng trong khi trẻ từ khoảng 15 tuổi trở lên có thể xem 4 tiếng mỗi ngày.

Cũng theo nhiều kết quả nghiên cứu thì ở khoảng tuổi này, bé gái thường thích xem tivi hơn bé trai khoảng nửa giờ mỗi ngày.

Có nên cho trẻ xem các chương trình có tính chất lãng mạn, những cảnh phim “nhạy cảm”?

Đương nhiên trẻ dưới 16 tuổi không nên xem các chương trình như thế bởi các cảnh phim hay chương trình loại này đòi hỏi một sự trưởng thành thực sự cả về tình cảm và giới tính.

Còn nếu như trẻ bắt đầu đặt câu hỏi hoặc tỏ ý quan tâm tới các vấn đề về giới tính, thì đây chính là lúc bạn cần thảo luận với con về các vấn đề giới tính một cách nghiêm túc.

Tivi có làm chậm sự phát triển văn hóa của trẻ?

Chắc chắn, sức hút của màn hình tivi có thể làm cho trẻ rời xa các thú vui, trò chơi lành mạnh khác có ý nghĩa lớn với sự phát triển của trẻ và khiến trẻ trở nên thụ động, nếu không có sự định hướng và hướng dẫn đúng đắn, hợp lý.

Vậy tivi có hại? Không hẳn. Những thứ mà trẻ nhìn thấy trên tivi không có vai trò quan trọng lắm, hành động của con sau khi xem mới thực sự quan trọng. Cha mẹ nên có trách nhiệm định hướng và giúp trẻ sử dụng những thông tin hữu ích mà tivi mang lại và giải thích với chúng về những lợi ích mà một phát minh lớn như tivi mang lại cho cuộc sống…

Australia: Cấm trẻ dưới 2 tuổi xem tivi

Theo chính sách được thảo lược gần đây nhất của Chính phủ Australia, trẻ em dưới 2 tuổi nên bị cấm xem ti vi để tránh ảnh hưởng đến sức khoẻ.

Trong chính sách thảo lược, các chuyên gia sức khoẻ cho rằng cho trẻ xem ti vi quá sớm có thể khiến trẻ không phát triển được khả năng ngôn ngữ cũng như ảnh hưởng đến khả năng tập trung và gây béo phì ở trẻ ngay từ khi còn rất nhỏ.

Bản thảo lược cũng gợi ý rằng trẻ từ 2 đến 5 tuổi chỉ nên xem ti vi 1 giờ/ ngày. Các bậc cha mẹ và những người lớn tuổi trong gia đình nên có các biện pháp hạn chế trẻ xem ti vi cũng như xem các loại đĩa phim nhạc.

Bản thảo lược nhằm mục đích bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ trẻ nhỏ nhưng cũng có tác dụng như một lời khuyên bổ ích với các bậc cha mẹ.

Đây cũng có thể coi là một trong những biện pháp tránh gia tăng tình trạng béo phì ở trẻ nhỏ. Bởi lẽ, hiện nay ở Australia có 6 -8 % trẻ em đến tuổi đi học bị thừa cân béo phì. Không chỉ có vậy, rất nhiều em mới ở độ tuổi 1 – 5 tuổi thôi nhưng cũng đã rơi vào tình cảnh có thân hình quá khổ.

Một tờ báo của Australia trích lược thông tin cấm trẻ em dưới 2 tuổi xem ti vi: “Dựa trên những nghiên cứu gần đây nhất, Chính phủ đề nghị người lớn không nên cho trẻ dưới 2 tuổi xem tivi hoặc sử dụng những phương tiện truyền thông điện tử (đĩa nhạc, máy tính và các trò chơi điện tử khác)…

… Thời gian ngồi trước màn hình có thể khiến trẻ giảm thời gian chạy nhảy năng động cũng như giao tiếp xã hội thông thường khác. Và chính những lý do này khiến cho trẻ mất dần các cơ hội phát triển ngôn ngữ…

… Ngoài ra, xem ti vi nhiều có thể ảnh hưởng đến giác quan của trẻ, ảnh hưởng đến các động tác di chuyển của mắt trẻ. Không những vậy, ngồi quá lâu trước màn hình ti vi còn làm giảm tính tập trung của các bé”.

Chính phủ Australia khuyến cáo cha mẹ nên có chế độ hoạt động, tập luyện và ăn uống hợp lý để trẻ tránh được tình trạng béo phì ngay từ thời thơ ấu. Các chuyên gia sức khoẻ cũng tỏ ra kiên quyết phản đối việc bố mẹ cho con xem ti vi quá nhiều. Tất cả các nhà chức trách đều hướng đến mục đích vì sức khoẻ các bé, vì tương lai của một thế hệ sau này.

Suckhoegiadinh.org tổng hợp